Een rivier die het dorp vormde
De Woluwe ontspringt in Bosvoorde, in het Zoniënwoud, en mondt bij Vilvoorde uit in de Zenne. Ze gaf haar naam aan Sint-Lambrechts-, Sint-Pieters- en Sint-Stevens-Woluwe, vormde de westgrens van Zaventem en loopt dwars door Diegem. Eeuwenlang lag het dorp aan beide oevers. Ook vandaag wonen de meeste Diegemnaars op de twee hellingen langs de Woluwelaan, tussen het Saventerlo en de Korenberg aan de ene kant en het Drielindenplateau aan de andere.
Midden 19de eeuw beschreef Alphonse Wauters de vallei als een juweel: een wandelpad volgde alle bochten van de rivier, langs witgekalkte huisjes, moestuinen, weiden en vijvers met elzen. Nog in de jaren 1950 kwamen stadsmensen er op zondag wandelen, naar de St.-Katarinamolen, de Donjon, het kasteel en de kerk.
Woluwe en Hollebeek
Naast de Woluwe liep een kleinere beek, de Hollebeek: een 'holle' of open gracht. In Diegem kwamen beide waterlopen drie keer samen en gingen ze weer uiteen. De molenaars maakten daar handig gebruik van: met sluizen stuurden ze het water naar de beek die hun molenrad moest aandrijven. In oude akten heet de Woluwe ook 'Leybeke' of 'Moolenbeeck', en voor de vele bruggetjes, goten en arken over het water moest cijns worden betaald.
In 1208 werd de Woluwe bij Vilvoorde via een gegraven kanaal naar het centrum van die stad geleid, om de hertogelijke molens van water te voorzien. Daardoor verloor de abdij van Grimbergen haar watermolen in Diegem. Hertog Hendrik I gaf haar ter vergoeding tienden in Wemmel.
Overstromingen en vervuiling
De rivier bracht niet alleen zegen. In de nacht van 4 op 5 mei 1839 trad ze buiten haar oevers en beschadigde ze verschillende huizen; volgens de gemeentesecretaris stond het water 9 tot 10 voet hoog en werd een blok van zes huizen vernield. Vanaf 1846 klaagde de burgemeester over afval van fabrieken stroomopwaarts, onder meer gasresidu uit Zaventem: het water stonk en het vee werd er ziek van. In 1884 moesten Georges De Coninck en Zunz een belasting betalen omdat ze de Woluwe vervuilden.
Onder de grond
In 1924 stapte Diegem in de intercommunale voor de sanering van de Woluwevallei. In 1930-1935 werd de rivier overwelfd: de bomen langs de oevers werden gerooid en heimachines dreunden door het dal. Na de oorlog werd het dak van de nieuwe collector geasfalteerd, en zo ontstond de Woluwelaan. Alleen aan de Duivenmolen en net over de grens, aan de molen van Stockmans in Zaventem, is de Woluwe nog te zien.
Tussen 1973 en 1975 bouwde de Intercommunale van de Woluwe op de hoek van de Tenaerts- en de Woluwelaan een spaarbekken van 48.000 m³. Bij zware regen vangt het een deel van het water op, zodat Machelen en Vilvoorde minder vaak overstromen. Het is een van tien zulke bekkens tussen Oudergem en Machelen; dat van Diegem kostte ongeveer 100 miljoen frank.